ЭМИЙН ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭ ГЭЖ ЮУ ВЭ?

    Эмийн зохистой хэрэглээнд эмийг тухайн өвчин болон  хувь хүний онцлогт тохируулан сонгон  авах, тун хэмжээг сайтар нарийн тооцоолон  хэрэглэх, эм хэрэглэх  арга хийгээд эмийн хэлбэрийг оновчтой  сонгох,  сонгож  авсан эмээ  зааврын дагуу  зүй зохистой  хэрэглэх,  хэрэглэж буй эмүүд өөр  хоорондоо тохиромжтой  байх, хоол унд, дэглэмийг эм хэрэглээтэйгээ хэрхэн уялдуулах, эмчилгээний үр дүнг үнэн зөв тооцож дараагийн арга хэмжээг зөвөөр тооцоолон  шийдэх зэрэг олон  асуудлууд хамаарагдана.
    Эмийн зохистой хэрэглээний хүрээнд мөн эмийг хууль эрхийн баталгаат үндэслэлээр хэрэглэх,  эмийг насны онцлог болон жирэмсэн  ба хөхүүл үе гэх мэт онцгой тохиолдолд  зөвөөр хэрэглэх, амин  чухал эрхтний  эмгэгтэй өвчтөнд  эмийн тун хэмжээ ба хэрэглэх аргыг тохируулах зэрэг олон  асуудал багтдаг.
ЯАГААД ЭМИЙН ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭ ШААРДЛАГАТАЙ ВЭ?
Эм нь элдэв өвчнийг эдгээх, түүний хор хөнөөлөөс  аврах, мөн өвчнөөс сэргийлэх, зовиур шаналгааг  хөнгөвчлөх ач холбогдолтой хэдий ч буруу хэрэглэвэл эм бүхэн нэгээс  хэд хэдэн сөрөг хортой нөлөө үзүүлж болох билээ. Энгийн жишээнээс дурьдахад  стрептомицин хэмээх  антибиотикийн  тунг хэтрүүлэн хэрэглэснээс үүдэн сонсголын мэдрэл нь  эргэшгүйгээр гэмтэн насан туршдаа  дүлий болсон хүн олон  байдаг бол ясжилт гүйцээгүй хүүхэд насанд тетрациклин  хэрэглэснээс шалтгаалан шүдний өнгө нь цэхэр шаргал болж  насан туршдаа гоо сайхнаараа хохирсон  хүмүүс ч олон бий.
    Одоо дэлхий даяар аль нэг эрхтний  төрөлхийн согогтой  төрж буй хүүхдийн  5 % орчим нь  эмийн сөрөг нөлөөнөөс  болж  байна хэмээн үзэж байна.
    Манай орны ард иргэд эмийг бусад оронтой  харьцуулбал харьцангуй  их хэрэглэдгийн дээр /жишээ нь 1992 оны судалгаагаар тухайн онд  манай оронд хэрэглэсэн витамин С-ийн хэмжээ тухайн онд Энэтхэг оронд  хэрэглэсэн уг эмийн хэрэглээтэй тэнцүү байжээ. Энэтхэг улс манай улсаас 500 дахин  олон хүнтэй гэж үзвэл бид тэднээс 500 дахин их эм хэрэглэж  байгаа ажээ/ өөрсдөө дур мэдэн хэрэглэх, хүчтэй эм, антибиотик их хэрэглэх, дуслын шингэнүүд болон  олны дунд нэрд гарч байгаа эмийг хэрэглэх  сонирхол  ихтэй байдаг нь  эмийн зохистой  хэрэглээ  амьдралд  хэрэгжихэд  бас сөргөөр нөлөөлж байгаа юм.
    Өнөөдөр  дэлхий дээр  30000 орчим  эм хэрэглэгдэж байгаа бөгөөд  нэг эм нэгээс хэд хэдэн сөрөг нөлөө үүсгэдэг  болохоор  эмийг буруу  хэрэглэснээс  болж  үүсэх сөрөг нөлөө  хэчнээн их болох нь ойлгомжтой.
    Иймээс ард иргэд та бүхэн эмийг зөвхөн зүй зохистой  хэрэглэх нь хэчнээн их чухал  ач холбогдолтой  болохыг  анхаараарай.
ЭМ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
    Аливаа өвчин эмгэгийг эмчлэх, оношлох, түүнээс урьдчилан сэргийлэх зориулалтаар хэрэглэгддэг, эмчилгээний үйлдэл нь эм судлалын  болон эмнэл зүйн судалгаагаар  батлагдсан, орчин үеийн эмийн хэлбэрт оруулан  бэлтгэгдсэн, тодорхой тун хэмжээгээр хэрэглэгддэг бодисыг эм гэнэ.
ХУУРАМЧ  ЭМ  ГЭЖ ЮУ ВЭ?
    Хуурамч эм гэж хууль бусаар ашиг олох зорилгоор эм  үйлдвэрлэгчийн нэрээр  хуурамч шошго хэрэглэж, дуурайлган үйлдвэрлэсэн  бүтээгдэхүүнийг хэлнэ.
ЭМИЙН ЧАНАРЫН  БАТАЛГААЖИЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Эм нь нэг болон хэд хэдэн химийн бүрэлдэхүүнтэй байдаг ба тээвэрлэх, хадгалах, түгээх нөхцөл шаардлагыг  нарийн баримтлахгүй  бол эм нь  химийн  хувиралд  орон  хувирч, задран эмчилгээнийхээ идэхийг  алдах буюу улмаар  хүний биед сөрөг нөлөө ч үзүүлж болох юм.
     Эмийг анх бүтээхэд орсон орц нь үйлдвэрлэсний дараа, тээвэрлэлтийн болон хадгалалтын явцад хэвээр  байгаа эсэхийг лабораторийн аргаар  шалгаж  чанарын баталгаа  гаргадаг. Үүнийг эмийн чанарын баталгаа хэмээн нэрлэдэг.
    Чанарын баталгаатай сайн эм хэрэглэхийн тулд улсын бүртгэлд орсон  эмийг л хэрэглэж занших нь  чухал бөгөөд  эмийн чанарын баталгааг илэрхийлэх зарим нэг  үзүүлэлтийг эм хэрэглэгчид мэддэг байх нь зүйтэй. Үүнд:
•    Эмийн хайрцгийг гаднаас нь харахад түүн дээр  3 төрлийн  нэр байх ёстой болно. Энэ нь олон улсын нэр,  худалдааны нэр, химийн бүтэцийг бичсэн нэр билээ. Эдгээр нэрийг энгийн хүмүүс ялгаж  чадахгүй байж болох  ч чухал хэдэн нэр байгааг тоолж чадах нь  ойлгомжтой.  Мөн эмийн зааврыг гарган  харахад аль болох олон  хэл  дээр  заавар нь бичигдсэн  бол уг эм нэлээд олон оронд  хэрэглэгддэг болохын гэрч билээ. Энэ нь уг эмийн  чанарын баталгааны нэг үзүүлэлт гэж үзэх боломжтой.
•    Эмийг эмийн сангаас авахын урьд түүний хадгалах  хугацаа дуусаагүй эсэхийг гадна талын хаяг, хайрцаг дээрээс харах  шаардлагатай.
•    Эмийн сангаар худалдагдаж байгаа аливаа эм нь Мэргэжлийн хяналтын лабораториор шалгагдсан байдаг  бөгөөд түүний чанарыг шалгасан материалыг мөн  эмийн  сангаас шаардан үзэж болно.
•    Эмийн санд ажиллаж буй
ЭМИЙН ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
    Эмийн зохистой хэрэглээнд эмийг тухайн өвчин болон  хувь хүний онцлогт тохируулан сонгон  авах, тун хэмжээг сайтар нарийн тооцоолон  хэрэглэх, эм хэрэглэх  арга хийгээд эмийн хэлбэрийг оновчтой  сонгох,  сонгож  авсан эмээ  зааврын дагуу  зүй зохистой  хэрэглэх,  хэрэглэж буй эмүүд өөр  хоорондоо тохиромжтой  байх, хоол унд, дэглэмийг эм хэрэглээтэйгээ хэрхэн уялдуулах, эмчилгээний үр дүнг үнэн зөв тооцож дараагийн арга хэмжээг зөвөөр тооцоолон  шийдэх зэрэг олон  асуудлууд хамаарагдана.
    Эмийн зохистой хэрэглээний хүрээнд мөн эмийг хууль эрхийн баталгаат үндэслэлээр хэрэглэх,  эмийг насны онцлог болон жирэмсэн  ба хөхүүл үе гэх мэт онцгой тохиолдолд  зөвөөр хэрэглэх, амин  чухал эрхтний  эмгэгтэй өвчтөнд  эмийн тун хэмжээ ба хэрэглэх аргыг тохируулах зэрэг олон  асуудал багтдаг.
ЯАГААД ЭМИЙН ЗОХИСТОЙ ХЭРЭГЛЭЭ ШААРДЛАГАТАЙ ВЭ?
Эм нь элдэв өвчнийг эдгээх, түүний хор хөнөөлөөс  аврах, мөн өвчнөөс сэргийлэх, зовиур шаналгааг  хөнгөвчлөх ач холбогдолтой хэдий ч буруу хэрэглэвэл эм бүхэн нэгээс  хэд хэдэн сөрөг хортой нөлөө үзүүлж болох билээ. Энгийн жишээнээс дурьдахад  стрептомицин хэмээх  антибиотикийн  тунг хэтрүүлэн хэрэглэснээс үүдэн сонсголын мэдрэл нь  эргэшгүйгээр гэмтэн насан туршдаа  дүлий болсон хүн олон  байдаг бол ясжилт гүйцээгүй хүүхэд насанд тетрациклин  хэрэглэснээс шалтгаалан шүдний өнгө нь цэхэр шаргал болж  насан туршдаа гоо сайхнаараа хохирсон  хүмүүсч олон бий.
    Одоо дэлхий даяар аль нэг эрхтний  төрөлхийн согогтой  төрж буй хүүхдийн  5 % орчим нь  эмийн сөрөг нөлөөнөөс  болж  байна хэмээн үзэж байна.
    Манай орны ард иргэд эмийг бусад оронтой  харьцуулбал харьцангуй  их хэрэглэдгийн дээр /жишээ нь 1992 оны судалгаагаар тухайн онд  манай оронд хэрэглэсэн витамин С-ийн хэмжээ тухайн онд Энэтхэг оронд  хэрэглэсэн уг эмийн хэрэглээтэй тэнцүү байжээ. Энэтхэг улс манай улсаас 500 дахин  олон хүнтэй гэж үзвэл бид тэднээс 500 дахин их эм хэрэглэж  байгаа ажээ/ өөрсдөө дур мэдэн хэрэглэх, хүчтэй эм, антибиотик их хэрэглэх, дуслын шингэнүүд болон  олны дунд нэрд гарч байгаа эмийг хэрэглэх  сонирхол  ихтэй байдаг нь  эмийн зохистой  хэрэглээ  амьдралд  хэрэгжихэд  бас сөргөөр нөлөөлж байгаа юм.
    Өнөөдөр  дэлхий дээр  30000 орчим  эм хэрэглэгдэж байгаа бөгөөд  нэг эм нэгээс хэд хэдэн сөрөг нөлөө үүсгэдэг  болохоор  эмийг буруу  хэрэглэснээс  болж  үүсэх сөрөг нөлөө  хэчнээн их болох нь ойлгомжтой.
    Иймээс ард иргэд та бүхэн эмийг зөвхөн зүй зохистой  хэрэглэх нь хэчнээн их чухал  ач холбогдолтой  болохыг  анхаараарай.
ЭМ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
    Аливаа өвчин эмгэгийг эмчлэх, оношлох, түүнээс урьдчилан сэргийлэх зориулалтаар хэрэглэгддэг, эмчилгээний үйлдэл нь эм судлалын  болон эмнэл зүйн судалгаагаар  батлагдсан, орчин үеийн эмийн хэлбэрт оруулан  бэлтгэгдсэн, тодорхой тун хэмжээгээр хэрэглэгддэг бодисыг эм гэнэ.
ХУУРАМЧ  ЭМ  ГЭЖ ЮУ ВЭ?
    Хуурамч эм гэж хууль бусаар ашиг олох зорилгоор эм  үйлдвэрлэгчийн нэрээр  хуурамч шошго хэрэглэж, дуурайлган үйлдвэрлэсэн  бүтээгдэхүүнийг хэлнэ.
ЭМИЙН ЧАНАРЫН  БАТАЛГААЖИЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Эм нь нэг болон хэд хэдэн химийн бүрэлдэхүүнтэй байдаг ба тээвэрлэх, хадгалах, түгээх нөхцөл шаардлагыг  нарийн баримтлахгүй  бол эм нь  химийн  хувиралд  орон  хувирч, задран эмчилгээнийхээ идэхийг  алдах буюу улмаар  хүний биед сөрөг нөлөө ч үзүүлж болох юм.
     Эмийг анх бүтээхэд орсон орц нь үйлдвэрлэсний дараа, тээвэрлэлтийн болон хадгалалтын явцад хэвээр  байгаа эсэхийг лабораторийн аргаар  шалгаж  чанарын баталгаа  гаргадаг. Үүнийг эмийн чанарын баталгаа хэмээн нэрлэдэг.
    Чанарын баталгаатай сайн эм хэрэглэхийн тулд улсын бүртгэлд орсон  эмийг л хэрэглэж занших нь  чухал бөгөөд  эмийн чанарын баталгааг илэрхийлэх зарим нэг  үзүүлэлтийг эм хэрэглэгчид мэддэг байх нь зүйтэй. Үүнд:
•    Эмийн хайрцгийг гаднаас нь харахад түүн дээр  3 төрлийн  нэр байх ёстой болно. Энэ нь олон улсын нэр,  худалдааны нэр, химийн бүтэцийг бичсэн нэр билээ. Эдгээр нэрийг энгийн хүмүүс ялгаж  чадахгүй байж болох  ч чухал хэдэн нэр байгааг тоолж чадах нь  ойлгомжтой.  Мөн эмийн зааврыг гарган  харахад аль болох олон  хэл  дээр  заавар нь бичигдсэн  бол уг эм нилээд олон оронд  хэрэглэгддэг болохын гэрч билээ. Энэ нь уг эмийн  чанарын баталгааны нэг үзүүлэлт гэж үзэх боломжтой.
•    Эмийг эмийн сангаас авахын урьд түүний хадгалах  хугацаа дуусаагүй эсэхийг гадна талын хаяг, хайрцаг дээрээс харах  шаардлагатай.
•    Эмийн сангаар худалдагдаж байгаа аливаа эм нь Мэргэжлийн хяналтын лабораториор шалгагдсан байдаг  бөгөөд түүний чанарыг шалгасан материалыг мөн  эмийн  сангаас шаардан үзэж болно.
•    Эмийн санд ажиллаж буй мэргэжилтний  мэргэжлийн лицензийг лавлан  үзэж болно.  Учир нь мэргэжлийн бус хүн аптект ажиллаж  байх тохиолдол  бас гарч болох юм.
•    Шинэ эм, худалдааны зорилгоор  сурталчилж  байгаа  болон  хүмүүсийн  дунд мэргэжлийн бус хүнээр ам дамжин  нэрд гарч байгаа хийгээд өндөр  үнэтэй эмийг сонирхон  авч хэрэглэх хэрэггүй. Учир нь энэ бүхэн нь эцэстээ таны эм хэрэглэх сонирхол дээр тулгуурлан зах зээлийн үед  мөнгө олох аргууд л байдаг бөгөөд эргээд таны эрүүл мэндийн баталгааг алдагдуулах сөрөг талтай билээ.
Ингэхээр иргэн та шаардлагагүй үед өөрсдөө дур мэдэн  эм хэрэглэхгүй байх, аль болох баталгаат эмийг эмийн сангаас авч хэрэглэх, аль болох баталгаат газраас  эмээ  авдаг байх, эмийн сөрөг нөлөөг ойлгож түүнээс  сэргийлэх  анхан шатны  арга хэмжээг мэддэг  байх, эмийн зохистой  хэрэглээний зохих  мэдлэгтэй  байх  зэрэг замаар  та эмийн  зохистой хэрэглээ амьдралд  хэрэгжихэд  нөлөөлж  чадах  бөгөөд энэ нь эцсийн  утгаараа  зөвхөн таны  төдийгүй таны  гэр бүл, үр хүүхдийн ч эрүүл мэндийг хамгаалах нөлөөтэй зүйл болно.
ЭМИЙН САНГААС ЭМ АВАХЫН АЧ ХОЛБОГДОЛ
Эмийн сан, түүний салбар худалдаа нь чанарын баталгаатай эмийг авч ард иргэдэд үйлчилдэг бөгөөд эмийн  санд бэлтгэж  буй эмүүдэд чанарын шинжилгээ  хийгдсэн  байдаг.
Найдвартай, баталгаатай эмийг та зөвхөн  эмчийн зааврын дагуу эмийн сангаас авах нь  өвчин  эмгэгээ илааршуулахыг хүссэн хүн бүхэнд  хамгийн чухал юм.
Нөгөө талаас сөрөг тохиолдол гарлаа гэхэд “Буух эзэнтэй, буцах мөртэй” байх бөгөөд энэ нь  хэн буруутныг олж  тогтоох, мөн цаашдын  сөрөг тохиолдлоос  сэргийлэх бололцоог олгох билээ.
ЯМАР ЭМИЙГ ГЭРЭЭР ХЭРЭГЛЭЖ БОЛОХ ВЭ?
    Эмийг хэрэглэх олгох  байдлаар нь жоргүй олгох эм, жороор олгох эм, эмнэлгийн нөхцөлд  хэрэглэх эм хэмээн  ялган үзэж болох ба  эмийн сангаас та бүхэн жоргүй олгож  болох эмийг өөрсдөө  очин эмийн санчаас  зөвлөгөө авч хэрэглэж болох  ба жороор  олгох эмийг эмчид  үзүүлэн жор бичүүлж эмийн сангаас эмээ авч болно.  Харин  эмнэлгийн  нөхцөлд  хэрэглэх  эмийг зөвхөн  эмнэлэгт  хэвтсэн  тохиолдолд  эмчийн хяналтад хэрэглэнэ.
ЭМИЙН ГАЖ НӨЛӨӨ  ГЭЖ ЮУ ВЭ?
  Эмийн гаж нөлөө нь нэг зэрэг олон  эм хэрэглэх үед бүр ч ихэсдэг бөгөөд ер нь  нэг эмийг хэрэглэж буй үед эм хэрэглэгчдийн 18-20 % –д нь эмийн гаж нөлөө илэрдэг  бол 2 эмийг хэрэглэх үед энэ тоо 40 %-д, 3 эмийг хэрэглэх үед 68% хүртэл, 6-с олон тооны эм хэрэглэж буй үед 100%-д хүрдэг  байна.
    Аливаа өвчин эмгэгийг эмчлэх зорилгоор эмийг хэрэглэхэд  өвчтөнд ашиг тустай эмчилгээний үйлдэл  үзүүлэхийн зэрэгцээ  бас  заримдаа  сөрөг  тааламжгүй, бүр  хортой  нөлөө  үзүүлэх  явдал ч  байдаг.  Үүнийг эмийн гаж  нөлөө гэж  нэрлэдэг.Сүүлийн  үед эмийн гаж  нөлөө ихэсч  байгаа тухай ч мэдээлж  байна. Үүний шалтгаан нь:
•    Цэвэр, нийлэг бодис  агуулсан эмийн тоо олширч  байгаа
•    Өвчтөн өөрийгөө  эмчлэх буюу ер нь  эмчийн зөвшөөрөлгүйгээр эм хэрэглэх  явдал олширч буй /Хүүхдэд эм хэрэглэж байгаа нийт тохиолдлын 36-40 %, насанд хүрэгчдийн 70 % орчим нь эмчийн зааваргүйгээр эцэг эх нь  өөрсдийн дураар эм хэрэглэдэг байна./.
•    Өвчтөн нэг удаад олон нэр төрлийн эмийг хэрэглэх явдал  олонтаа  тохиолдож  байна. /нэг өвчтөнд 3-с илүү эм зэрэг  хэрэглэх нь зохимжгүй гэж үздэг/
•    Ард иргэдийн эмийн гаж нөлөөний талаарх мэдлэг тэр болгон  хангалттай бус байгаа, өөрөөр  хэлбэл  эм бүхэн  хортой  гэдгийг тэр болгон  мэдэхгүй байгаа учраас  болгоомжлох хандлага  төрөхгүй байгаа
•    Нөгөө талаас эмч, эм зүйч, эмнэлгийн  мэргэжилтнүүдийн зүгээс эмийн гаж нөлөөний шалтгааныг нарийвчлан  тогтоож, түүнээс сэргийлэх аргыг авч хэрэгжүүлэх  явдал  дутагдалтай байгаа зэрэг болно.
ЭМИЙГ ГЭРТЭЭ ХЭРХЭН ЗӨВ ХАДГАЛАХ ВЭ?
Эмийн чанар, үйлдэл  ба хортой нөлөө нь эмийг  зөв хадгалсан эсэхээс  ихээхэн шалтгаалдаг учир та дараах  зөвлөмжийг  анхаарна уу. Үүнд:
•    Аливаа эмийг хэрхэн хадгалах арга нь түүний савны  гадна талд бичигдсэн байх тул та түүнийг баримталбал зохино.
•    Ихэнх эмийг сэрүүн, нарны болон хурц гэрэл шууд тусахгүй харанхуй  газар хадгална.
•    Эмийг хүүхэд авах боломжгүй  газар хадгална. Учир нь хүүхэд хүрэх  газар эмийг байлгавал  хүүхэд сонирхон  ууснаас  болж эмэнд хордох  тохиолдол элбэг байдгийг ямагт санаж байгаарай.
•    Эмийн санд найруулсан уусмал эмийг  4 хоногоос илүү хугацаагаар  хадгалж болохгүй.
•    Нэр, тун хэмжээ, хадгалах хугацаа нь тодорхойгүй ба хугацаа дууссан эмийг бүү хадгал, устгах нь зүйтэй.
•    Эмийг гэртээ нөөцлөн хадгалах шаардлагагүй.



 

 

Сэтгэгдэл


Сэтгэгдэл

Мэдэгдэл. Энд сэтгэгдэл байхгүй!

Холбоотой мэдээлэл

2015-06-23 827
Монгол улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Энэрэл төвд зочиллоо

Эрдэнэт” үйлдвэрийн өргөтгөл-2015 ёслолын арга хэмжээний нээлтийн дараа Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж ...

2014-11-19 984
“Ард түмэн Та-Хаан” хэлэлцүүлэг боллоо

Монгол улсын Шадар сайд Д.Тэрбишдагвын санаачилгаар “Ард түмэн Та-Хаан” хэлэлцүүлгийг аймгийн ...

2014-06-06 866
Баян-Өндөр сумын Иргэдийн Төлөөлөгчийн Хурлын хуралдаан хуралдлаа

Өнөөдөр аймгийн ЗДТГ-ын хурлын зааланд Баян-Өндөр сумын Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 6 дахь удаагийн ...

Сурталчилгаа

 

 

Веб статистик

Таны IP хаяг: 3.80.4.76
2017-11-30-ний өдрөөс хойш.
  • 12 Онлайн
  • 855 Өнөөдөр
  • 1498 Өчигдөр
  • 10480 Долоо хоногт
  • 29863 Сүүлийн сард
  • 1766248 Нийт хандалт

Санал асуулга

Манай вэб сайт таны санаанд хэр нийцэж байна?
Нийт саналын тоо:  725

Facebook

Цаг агаар