Аймгийн Засаг дарга Б.Зоригтбаярын санаачилгаар нийгмийн хөгжлийн бодлогод чухал байр суурь эзлэх, хүний амьдралын чанарт шууд нөлөөлөх нэгэн томоохон зорилтот төслийг өнөөдөр албан ёсоор эхлүүллээ.  Аймгийн ИТХ-ын 2025 оны 02/16 дугаар тогтоолоор баталсан “Хүн амын бүлгүүд, нийгмийн салбарын хүний нөөцийн хөгжлийн хөтөлбөр”-ийн хүрээнд гурван жилийн хугацаанд  “Бүх хайраа гэр бүлдээ” төсөл хэрэгжинэ.

Ингэхдээ гэр бүлийн боловсролыг нэмэгдүүлэх,эцэг, эхийн үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх,сэтгэл зүйн зөвлөгөө, дэмжлэгийн хүртээмжийг сайжруулах,гэр бүлийн хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх,хүүхэд хамгааллын тогтолцоог орон нутагт бэхжүүлэх, зорилтот бүлгийн гэр бүлийн амьжиргааг дэмжих       зэрэг тодорхой зорилт, үйл ажиллагаанд суурилж хэрэгжих юм. 

Төслийн нэг онцлог нь төр дангаараа хэрэгжүүлэх биш салбар дундын оролцоонд тулгуурлаж, төрийн байгууллага, хувийн хэвшил, төрийн бус байгууллага, хэвлэл мэдээлэл, иргэд, айл өрх бүрийн оролцоог хангахад чиглэж буй. 

Аймгийн Засаг дарга Б.Зоригтбаяр “Бид тогтвортой уул уурхайг хөгжүүлнэ гэж ярьдаг шигээ тогтвортой гэр бүлийг бий болгох нь энэ цаг үед хамгийн чухал байна” гэдгийг нээлтийн үгэндээ онцолсон. 

Статистик тоо...
Орхон аймагт 30.5 мянган өрх, гэр бүлд 105.9 мянган хүн амьдарч байна. Өрх толгойлсон 0-18 насны хүүхэдтэй эцэг, эх 1219, бүтэн өнчин хүүхэд 117, архины хамаарал бүхий гэр бүл 347, хүчирхийлэлтэй гэр бүл 220 байна. 2025 онд гэр бүлийн хүчирхийллийн зөрчил 276, хүчирхийлэлийн гэмт хэрэг 59 бүртгэгдсэнээс харахад нэн тэргүүнд хүүхдийн эрх, хамгааллын асуудал чухал буйг илтгэж байна. 

2025 онд онд  342 гэрлэлт, 192 цуцлалт бүртгэгджээ. Гэрлэлт цуцлуулж буй хугацааг харахад 10-19 жилийн хамтын амьдралын түүхтэй гэр бүлийн цуцлалт хамгийн өндөр буюу 45.8 хувийг эзэлж байгаа нь гэр бүлийн үнэт зүйлийг бэхжүүлэх хэрэгцээ шаардлага байгааг    тодорхойлж байна. 

Монгол Улс Гэр бүлийн тухай хуульдаа  гар хүрэлгүй 26 жил болж байна.  1999 онд баталсан Гэр бүлийн тухай хуультай нас чацуу хүүхдүүд одоо амьдрал зохиож аав, ээж болсон. Хууль эрх зүйн орчинд яалт ч үгүй шинэчлэл хийх шаардлага, хэрэгцээ нийгмээ дагаад бий болжээ. 

“Тогтвортой хөгжлийн зорилт–2030”, Монгол Улсын “Алсын хараа–2050” зэрэг урт хугацааны бодлогын баримт бичгүүдэд ядуурлыг бууруулах, хүний хөгжлийг дэмжих суурь нь гэр бүл гэдгийг тодорхойлсон байдаг.  Тиймдээ ч аймгийн Засаг дарга нийгмийн анхан шатны нэгж гэр бүл рүү бодлогоо чиглүүлж,  Монгол Улсын Засгийн газрын 2024–2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгасан бодлого, зорилтыг орон нутгийн түвшинд бодит ажил болгохоор зорьж,   төслийг эхлүүлж буй нь энэ. 

Гэр бүл салалт нэг айлын дотоод асуудал биш, Орхон аймаг, Эрдэнэт хот гэх нэг өрх айлын нийгмийн  тогтвортой байдал, ирээдүйн хөгжилтэй шууд холбоотой асуудал  гэж үзсэн учраас төслийг хэрэгжүүлэх үндэслэл болсон гэдгийг  ч Засаг дарга Б.Зоригтбаяр хэлж байв.  

Төслийг боловсруулах явцат  ажлын хэсэг гэр бүлд тулгамдаж буй асуудлыг тодруулах тандалтын түүвэр судалгааг мэргэжлийн байгууллагатай хамтран хийжээ. Түүвэрчилсэн аргаар явуулсан судалгаанд нийт 361 өрх хамрагдаж,  гэр бүлд тулгамддаг асуудлыг дараах байдлаар  тодорхойлсон  байна. 

Судалгаанд хамрагдсан гэр бүлийн...

• 50.0% нь урьдчилан сэргийлэх үзлэг, эмчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх
•   31.0% нь гэр бүлийн орлогыг нэмэгдүүлэх, 
•   30.0% нь хүүхдийн авьяас, ур чадварыг хөгжүүлэх сургалт, 
•   18.0% нь  сэтгэл зүйн зөвлөгөө, сэтгэцийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ, 
•   16.0% нь хүүхдийн цэцэрлэг, сургуульд хамрагдах,  
•  16.0% нь хүүхэд хүмүүжлийн зөвлөгөө, 
•   15.0% нь санхүүгийн зөвлөгөө, хөрөнгө оруулалт, 
•  15.0% нь хичээлийн хэрэгсэл, сургалтын төлбөрийн хөнгөлөлт, 
•   13.0% нь ахмад настанд зориулсан асаргаа, үйлчилгээ, 
•  11.0% нь гэр бүлийн зөвлөгөө, харилцааны сургалт гэж хариулжээ. 

Амьдралын хамгийн дулаан орон зай бол гэр бүл, хамгийн хүчтэй үнэт зүйл бол хайр, хамгийн бат бөх суурь бол харилцан ойлголцол.  Чухам эдгээр үнэт зүйлсийг эрхэмлэн дээдлэх, гэр бүлийн халуун дулаан уур амьсгалыг бэхжүүлэх  нь “БҮХ ХАЙРАА ГЭР БҮЛДЭЭ” төслийн зорилго юм. 

Нээлтийн үйл ажиллагааны онцлог хэсэг нь гурван үеийн гэр бүлийн төлөөллийг оролцуулан гэр бүлийн үнэ цэнийн талаар “Хайраас суралцахуй”  сэдвийн хүрээнд яриа өрнүүлсэн явдал байв.  50 жил, 10 гаруй жил, 10 жил хамтын амьдралаа холбож буй гэр бүлийн төлөөллүүд гэр бүлийн үнэ цэнийг итгэл, хүндлэл, харилцан ойлголцол гэсэн юм. 

“БҮХ ХАЙРАА ГЭР БҮЛДЭЭ” төслийн хоёр дахь хэсэг өсвөр насныхан руу чиглэсэн үйл ажиллагаагаар өрнөлөө.  Энэ хэсэгт  youtuber Б.Түшиг урилгаар оролцож, мэргэжил сонголт, хувь хүний хөгжил, өсвөр насныханд тулгардаг олон асуудлын талаар ярилцлаа. Мөн аймгийн Засаг дарга хүүхэд насны, гэр бүлийн нандин дурсамжаасаа  хуваалцаж, яриа өрнүүллээ. 

Бүх хайраа гэр бүлдээ төслөөс Засаг дарга нийгмийн оролцогч бүх талуудад хандан уриалга дэвшүүлсэн юм. 
Ингэхдээ гэр бүлд ээлтэй бодлого нэг салбарын ажил биш.  Байгууллага бүр дотооддоо, хамт олон бүр гэр бүлдээ чиглэсэн эерэг орчинг бий болгоё. өнөөдрөөс эхлэн бид хамтдаа гэр бүлийн үнэ цэнийг бэхжүүлэх, эцэг эхийн оролцоог нэмэгдүүлэх, хүүхдийн хөгжлийг дэмжих чиглэлээр хамтран ажиллахыг уриаллаа. 

Уриалгад 

•  Төрийн байгууллага 
• Аж ахуйн нэгж байгууллага
•   Салбар дундын оролцоотой хамтарсан баг
•     Боловсролын салбарын хүүхэд хамгааллын баг
•    Иргэд
•  Сайн дурын байгууллага
•  Иргэний нийгмийн байгууллага гэх мэт байгууллагуудыг  нэр төртэй, чиг үүрэгтэй, хариуцлагатайгаар ажиллахыг уриалав. Мөн гэр бүлд ээлтэй байгууллага,    Боловсролын байгууллагын шилдэг хүүхэд хамгааллын баг,   Оюунлаг гэр бүл,   Бүтээлч, хөдөлмөрч гэр бүлийг  жил бүр  шалгаруулж урамшуулна. Энэ урамшуулал нь сайн ажилласанд биш бодит өөрчлөлт хийсэн, кейс шийдсэн, оролцсон хүмүүст нэр хүнд, олон нийт хүлээн зөвшөөрсөн шагнал байх болно гэдгийг онцоллоо. 

Мэдээллийн төв